Φουστανέλα
Ιστορία, Συμβολισμός και Μέρη της Στολής
Η Φουστανέλα δεν αποτελεί απλώς ένα ένδυμα, αλλά το κατεξοχήν σύμβολο της ελληνικής λεβεντιάς και του αγώνα για την ελευθερία. Αν και οι ρίζες της χάνονται στην αρχαιότητα και το Βυζάντιο, η φουστανέλα καθιερώθηκε κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας ως η ενδυμασία των Κλεφτών και των Αρματολών.
Μετά την Επανάσταση του 1821, αναδείχθηκε σε εθνική ενδυμασία της Ελλάδας, φορεμένη από βασιλείς, οπλαρχηγούς και απλούς πολίτες, ενώ σήμερα επιβιώνει στην τιμητική στολή της Προεδρικής Φρουράς
(Εύζωνες).
Τα Δομικά Στοιχεία της Ενδυμασίας
Το Πουκάμισο: Λευκό, βαμβακερό ή λινό, με ιδιαίτερα φαρδιά μανίκια που καταλήγουν σε πλούσιες πτυχώσεις, προσφέροντας ελευθερία κινήσεων στη μάχη και τον χορό.
Η Φουστανέλα: Μια κοντή, λευκή πολύπτυχη φούστα που κατασκευάζεται από πολλά τριγωνικά κομμάτια υφάσματος (τα «λαγκιόλια»). Στην κλασική της μορφή, λέγεται ότι διαθέτει 400 πιέτες, συμβολίζοντας τα
400 χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας.
Η Φέρμελη: Το πλέον περίτεχνο κομμάτι της στολής. Πρόκειται για ένα γιλέκο από τσόχα ή βελούδο, πλούσια κεντημένο με χρυσές ή μεταξωτές κλωστές. Τα σχέδια και τα χρώματα της φέρμελης συχνά υποδήλωναν την καταγωγή και τον βαθμό του πολεμιστή.
Το Ζωνάρι: Μια μακριά λωρίδα υφάσματος που τυλίγεται πολλές φορές γύρω από τη μέση. Εκτός από τη στήριξη της φουστανέλας, χρησίμευε και για τη στερέωση των όπλων (κουμπούρες, γιαταγάνια).
Ο Κεφαλόδεσμος: Ανάλογα με την περιοχή, χρησιμοποιούνταν είτε το μαύρο μαντήλι με τα κρόσσια (σύμβολο πένθους για τις χαμένες πατρίδες), είτε το κόκκινο φέσι με τη μακριά μαύρη φούντα.
Κάλτσες & Καλτσοδέτες: Οι κάλτσες ήταν μάλλινες, συνήθως λευκές, και συγκρατούνταν κάτω από το γόνατο με τις καλτσοδέτες, οι οποίες ήταν μαύρες και κατέληγαν σε φούντες.
Τα Τσαρούχια: Τα παραδοσιακά δερμάτινα υποδήματα με τη χαρακτηριστική μαύρη φούντα στην κορυφή.
Η φούντα αρχικά χρησίμευε για να προστατεύει τα δάχτυλα από το κρύο και τα χτυπήματα, ενώ λέγεται ότι οι αγωνιστές έκρυβαν μέσα της μικρές λεπίδες.
Κοινωνικός Συμβολισμός και Ιστορικό Πλαίσιο
Η φουστανέλα είναι συνυφασμένη με την ορεινή Ελλάδα και τον ηρωικό τρόπο ζωής των οπλαρχηγών. Η επιλογή του λευκού χρώματος συμβολίζει την αγνότητα των σκοπών του αγώνα για την ανεξαρτησία. Κατά τον 19ο αιώνα, η μετάβαση της φουστανέλας από τα βουνά στα σαλόνια της Αθήνας (υπό τον Βασιλιά Όθωνα)
τη μετέτρεψε σε σύμβολο αστικής ευγένειας και εθνικής ταυτότητας. Κάθε πτυχή της, κάθε κέντημα στη φέρμελη και κάθε κίνηση του τσαρουχιού κουβαλά τη μνήμη της ιστορικής συνέχειας του ελληνικού έθνους, καθιστώντας την ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ενδύματα παγκοσμίως